De Utrechtse binnenstad wordt vanaf nu een verblijfsontzeggingsgebied (VBO-gebied). Daarmee wil de gemeente overlast en straatintimidatie beter aanpakken, schrijft het college in een raadsbrief.
Ook binnenstad Utrecht wordt verblijfsontzeggingsgebied om overlast en straatintimidatie aan te pakken
Utrecht heeft al sinds 2022 twee verblijfsontzeggingsgebieden (VBO-gebieden): Lucasbolwerk, Hieronymusplantsoen en Park Lepelenburg en Stationsgebied en Lombok-Oost. Daar komt nu de binnenstad bij. De maatregel geldt voorlopig tot 1 november 2026.
Wat is een verblijfontzeggingsgebied?
In een verblijfsontzeggingsgebied kan de gemeente mensen die overlast veroorzaken tijdelijk weren uit een bepaald gebied. Wie een verblijfsontzegging krijgt, mag daar gedurende een bepaalde periode niet meer komen. Daarnaast kan een boete worden opgelegd en worden gegevens geregistreerd bij de politie en Toezicht en Handhaving. De maatregel sluit aan bij het convenant ‘Veilig uitgaan’ uit 2023 en de motie Bij straatintimidatie meteen naar huis, die in oktober 2025 door de gemeenteraad werd aangenomen.
Seksuele intimidatie
Een verblijfsontzegging kan worden opgelegd wanneer mensen anderen lastigvallen of intimideren. Seksuele intimidatie valt hier nu nog niet specifiek onder, omdat dit nog niet is opgenomen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). De APV bevat gemeentelijke regels voor openbare orde, veiligheid en leefbaarheid. De gemeente wil seksuele intimidatie ook opnemen tussen deze regels.
Tussen juli 2024 en december 2025 werden in Utrecht 60 incidenten van offline seksuele intimidatie geregistreerd. Daarbij gaat het om verbale en fysieke intimidatie in de openbare ruimte. In 17 gevallen werd aangifte gedaan. Daarbij zijn 14 verdachten gehoord en 5 mensen aangehouden.
Sinds juli 2024 loopt ook de pilot Handhaving Seksuele Straatintimidatie, waarbij boa’s optreden tegen straatintimidatie. Tot nu toe zijn 10 mensen aangesproken: 6 minderjarigen en 4 volwassenen. Tegen de volwassenen werd proces-verbaal opgemaakt. Dat leidde tot drie veroordelingen en één lopende zaak. Minderjarigen kunnen sinds oktober 2025 een reprimande krijgen: een officiële waarschuwing waarbij zij samen met hun ouders worden uitgenodigd voor een gesprek met de gemeente.
Overlast in cijfers
De gemeente ontving in 2025 al 2191 meldingen van overlast in de binnenstad. De grootste categorie was ‘overlast van personen en groepen’ met 1112 meldingen. Daarnaast kwamen er 87 meldingen van straatintimidatie binnen. Vooral het Stationsgebied en het gebied Domplein, Neude en Janskerkhof springen eruit.
Volgens de gemeente geven de cijfers niet het volledige beeld, omdat intimidatie vaak onder andere categorieën van overlastmeldingen wordt geregistreerd. Daarnaast gaat het volgens de gemeente vaak om mensen die al bekend zijn bij Utrechtse zorg- en veiligheidspartners, maar ook om personen van buiten de stad.
Veel gevoelens van onveiligheid ontstaan door agressief gedrag, verslavingen, psychische problemen, intimiderend bedelen en overlast op straat. Die overlast wordt volgens de gemeente veroorzaakt door verschillende groepen, waaronder Utrechtse mensen met een harddrugsverslaving, Europese arbeidsmigranten met een verslaving, lokale jongeren en overlastgevende of criminele vreemdelingen. Meldingen bij de bovenstaande zaken worden niet altijd geregistreerd als intimidatie, maar uit gesprekken met melders blijkt dat omstanders zich regelmatig geïntimideerd of onveilig voelden bij deze situaties.
Volgens de gemeente is er sinds 2022 sprake van een toename van misdrijven en overlast. Alleen in het bestaande VBO-gebied rond Lucasbolwerk, Hieronymusplantsoen en Park Lepelenburg is sinds 2024 juist een daling zichtbaar.
