Waar lag de grond onder de Domtoren, de Neude of jouw achtertuin miljoenen jaren geleden? Dankzij een nieuwe online tool van Utrechtse aardwetenschappers kun je nu precies zien waar een plek op aarde zich bevond. Deze gaat tot wel 320 miljoen jaar terug, toen alle continenten nog samen één groot supercontinent vormden: Pangea.
Waar lag Utrecht miljoenen jaren geleden? Nieuwe tool laat het zien
De tool is ontwikkeld door een internationaal team onder leiding van Douwe van Hinsbergen van de Universiteit Utrecht. Het is voor iedereen gratis te gebruiken via Paleolatitude.org.
Wie op de website een locatie invult, ziet hoe die plek zich door de miljoenen jaren heen over de aarde heeft verplaatst. Dat levert verrassende inzichten op, zo lag Nederland in de tijd van de dinosauriërs veel dichter bij de evenaar: onderzoekers van de Universiteit Utrecht lieten eerder al zien dat Nederland zo’n 245 miljoen jaar geleden op de breedtegraad van Saoedi-Arabië lag.
Klimaatverandering
De tool is niet alleen leuk voor nieuwsgierige Utrechters die willen weten waar hun straat miljoenen jaren geleden lag. Wetenschappers gebruiken deze informatie ook om klimaatverandering en biodiversiteit beter te begrijpen.
De breedtegraad van een plek bepaalt namelijk hoeveel zonlicht er binnenkomt en dus ook hoe warm of koud het klimaat is. Als onderzoekers fossielen of gesteenten vinden, moeten ze weten waar die plek vroeger lag om te begrijpen in wat voor omgeving planten en dieren leefden.
Volgens de Utrechtse onderzoekers helpt het nieuwe model bijvoorbeeld om beter te begrijpen hoe eerdere massa-uitstervingen verliepen en welke gebieden toen nog leefbaar bleven.
Tektonische platen
Voor het model gebruikten de wetenschappers jarenlang verzamelde gegevens over tektonische platen: de enorme stukken aardkorst die langzaam over de aarde bewegen.
De onderzoekers reconstrueerden eerst hoe die platen miljoenen jaren geleden tegen elkaar aanlagen. Daarvoor ‘ontvouwden’ ze als het ware oude gebergtes en gesteenten. Vervolgens gebruikten ze magnetische sporen in stenen om te bepalen op welke breedtegraad die gesteenten ooit ontstonden. Dat werkt, omdat mineralen in gesteente het aardmagnetisch veld van dat moment opslaan, een soort geologische gps uit het verleden.
Het model gaat nu terug tot 320 miljoen jaar geleden, maar de bedoeling is om dat uiteindelijk uit te breiden tot 550 miljoen jaar geleden: het moment waarop complex leven op aarde explosief toenam.
