Vuurwerkverkoop in Utrecht knalt door het dak ondanks verbod

Jaar in jaar uit verandert hij zijn tuincentrum aan de Koningsweg in een winkel vol vuurwerk. “Ik heb nog nooit zoveel vuurwerk verkocht als nu”, zegt Ben Jongerius trots. Volgens hem zijn mensen klaar met de bemoeizucht van de gemeente en gaan zij alsnog ‘gewoon vuurwerk afsteken’.

De gemeente besloot in april 2024 het afsteken van vuurwerk te verbieden in Utrecht. Het zorgt volgens de gemeente voor overlast voor mens, dier en milieu. Alleen het meest lichte vuurwerk, zoals sterretjes en knalerwten, mag nog wel. Dit valt in de categorie F1.
Net als aan de Koningsweg gaat ook de verkoop bij XL Vuurwerk harder dan normaal. Volgens verkoper Rico van der Wind heeft de gemiddelde Utrechter maling aan de nieuwe maatregel. Hij denkt dat het beleid vooral averechts werkt op wat de gemeente wil bereiken. “Voorheen had je vuurwerkvrije zones, en was het duidelijk op welke plekken geen vuurwerk afgestoken mocht worden.” Nu er in de hele stad een verbod is, gaan mensen volgens van der Wind juist overal vuurwerk afsteken.

Tekst loopt door onder afbeelding

Een andere vuurwerkverkoper in Utrecht is Hamed Amarino, van Donadoni Vuurwerk in De Meern. “Ik vind het vuurwerkverbod geweldig. Ik heb nog nooit zoveel verkocht”, lacht hij. Net zoals de andere vuurwerkverkopers, merkt ook Amarino dat zijn klanten opstandig worden van het verbod, en juist meer vuurwerk gaan kopen. “Misschien is het menselijk, dat wanneer iets niet mag, mensen het juist willen.” Voorlopig is vuurwerk alleen online te koop. In Nederland kunnen klanten hun bestelling pas ophalen in de laatste vier dagen van december.

Moeilijk te handhaven

De gemeente geeft eerlijk toe dat het vuurwerkverbod moeilijk te handhaven is, door “de beperkte capaciteit bij de handhavers”. Het lokale verbod moet vooral gezien worden als een signaal naar bewoners en de landelijke politiek. “Pas als er een landelijk vuurwerkverbod is, kan er goed op gehandhaafd worden.”

Om zo goed mogelijk zicht te krijgen op het afsteken van vuurwerk in de stad, worden extra maatregelen genomen. Zo worden camera’s geplaatst op plekken waar voorgaande jaren veel incidenten plaatsvonden. Ook worden speciale vuurwerkteams ingezet en wordt in voormalige vuurwerkvrije zones, zoals parken, strenger gecontroleerd. Wie zich toch waagt aan het ontvlammen van het explosieve materiaal, riskeert een boete van 250 euro.

Tekst loopt door onder afbeelding

Er werd al jaren gesproken over een vuurwerkverbod in Utrecht, maar de eerste stappen werden in 2023 gezet. Toen kreeg de stad een burgerberaad; een groep van 87 Utrechters die door het stadsbestuur zijn uitgekozen om een oplossing te bedenken voor kwesties die spelen in Utrecht, waar de politiek niet goed uitkomt. Het advies dat daaruit rolt, wordt in principe overgenomen door het stadsbestuur. Het eerste thema waar het Utrechtse burgerberaad zich over heeft gebogen, was de viering van de jaarwisseling 2024/2025.

Het burgerberaad heeft ervoor gekozen om meer rekening te houden met dier, milieu en mens tijdens de jaarwisseling en adviseerde de gemeente daarom vuurwerk te verbieden. In plaats daarvan moeten er laagdrempelige evenementen voor bewoners worden georganiseerd. Het college bevestigde niet veel later dat de adviezen “juridisch, praktisch en financieel uitvoerbaar zijn.” De gemeenteraad nam daarmee, zoals het college van B&W voorstelde, de adviezen van het burgerberaad over een vuurwerkverbod over. Maar dat ging niet zonder debat. De meningen in de politiek over deze maatregel zijn verdeeld.

Nieuwe traditie stimuleren

Om een nieuwe Oud en Nieuw traditie te stimuleren, heeft de gemeente een pot met geld beschikbaar gesteld. Daarmee kunnen bewoners activiteiten organiseren tijdens de jaarwisseling. Meezingen tijdens een silent disco of lasergamen in de straat, het behoort allemaal tot de mogelijkheden. Utrechters die een activiteit willen organiseren, kunnen daarvoor subsidie aanvragen. Per activiteit is er maximaal 35.000 euro beschikbaar. Er staan al een aantal evenementen op het programma. Zo kunnen jongeren op oudjaarsdag terecht bij Karma Kebab voor een indoor gaming-event met gigantische arcade spellen, zoals XXL-duckhunt en Pacman.

Tekst loopt door onder afbeelding

Volgens de gemeente moet de nieuwe manier van Oud en Nieuw vieren in combinatie met het afsteekverbod van vuurwerk het aantal incidenten de komende jaren verminderen. Maar ‘een nieuwe traditie kost tijd.’ Rond de afgelopen jaarwisseling deden inwoners van Utrecht meer dan negenhonderd meldingen van vuurwerkoverlast. Het merendeel van de meldingen ging over doodsbange huisdieren, in paniek opvliegende wilde vogels en angstige mensen.

Ondanks het afsteekverbod, is het meldpunt vuurwerkoverlast dit jaar opnieuw geopend. De Partij voor De Dieren, die het meldpunt initieert, verwacht namelijk niet dat het met het afsteekverbod voor vuurwerk direct stil is tijdens en rond Oud & Nieuw. “Ook omdat mensen het nog wel mogen verkopen en bezitten”, aldus een woordvoerder van de partij. De website heeft als doel in kaart te brengen waar en hoeveel overlast plaatsvindt. Tot 7 januari 2025 blijft het meldpunt open.

Nu geen zorgen

De verkoop van vuurwerk loopt ondanks het verbod goed, maar het is de vraag of dit in de toekomst ook zo blijft. “Ik maak me nu nog geen zorgen”, zegt Hamed Amarino. “Maar als er straks ook een verkoopverbod komt, wordt het anders.” De verkoper van Donadoni Vuurwerk vraagt zich af hoe de overheid dan omgaat met ondernemers ‘die alleen van het vuurwerk leven.’ “Als ze ons uitkopen, vind ik het best.” a