Kijk eens omhoog naar Utrechtse geveldetails

Klok aan de gevel van het Ooglijdersgasthuis, F.C. Dondersstraat 65. Architect Dirk Kruijf, 1894
Klok aan de gevel van het Ooglijdersgasthuis, F.C. Dondersstraat 65. Architect Dirk Kruijf, 1894

Wie op straat de moeite neemt eens omhoog te kijken, boven de etalages en moderne entreepartijen, wordt vaak rijkelijk beloond.

Gevelreliëfs, mozaïeken, tegeltableaus, siersmeedwerk en andere kunstige decoraties sieren veel gebouwen. Vooral in de eerste helft van de twintigste eeuw besteedde men veel zorg aan zulke ornamenten, die vaak verwezen naar de functie van het gebouw. Ze werden gemaakt in lokale ateliers of door gerenommeerde kunstenaars.

Arjan den Boer schrijft voor DUIC over monumenten en affiches. Hij fotografeert deze geveldetails met een telelens, waardoor onverwachte details zichtbaar worden. Elke vrijdag deelt hij een #geveldetail op Twitter en Facebook. De foto’s hieronder zijn hiervan een selectie.

Uil aan het sociëteitsgebouw PHRM van het Utrechtsch Studenten Corps, Janskerkhof 14. Beeldhouwer J. Mendes da Costa, 1899

Klok aan de gevel van het Ooglijdersgasthuis, F.C. Dondersstraat 65. Architect Dirk Kruijf, 1894

Jugendstil-tegeltableau aan de Villa Overweg, Ramstraat 2a. Faïence- en Tegelfabriek ‘Holland’ te Utrecht, 1900

Art Deco-vrouwenkop aan het warenhuis V&D (nu bibliotheek/Broese), Stadhuisbrug 5. Beeldhouwer Albert Termote, 1933

Mozaïek van lezend katholiek gezin aan Drukkerij Lumax, Ondiep Zuidzijde 6. Architect A.J. van Schaik, 1918

Entree van het LOKV (Landelijk Ondersteuningsinstituut voor Kunstzinnige Vorming), Ganzenmarkt 6. Architect Mart van Schijndel, 1984

Gevelreliëf ‘Mijnbouw’ aan het hoofdkantoor van de Steenkolen Handels Vereniging (SHV), Rijnkade 1. Beeldhouwer Pieter d’Hont, 1960

‘Zachtmoedigheid geflankeerd door Wijsheid en Waakzaamheid’ aan het gebouw van Levensverzekeringsmaatschappij Piëtas, Drift 9. Beeldhouwer Willem Retera, 1904

Detail van de middenpartij van het huis ‘De Truttige Tuyll’, Kromme Nieuwegracht 43. Houtsnijwerk, begin 18e eeuw

Heilige Willibrord met Domtoren boven een ingang van de Oud-katholieke Sint-Gertrudiskathedraal, Willemsplantsoen 2. Mozaïek door A. Federlee, 1914

Tegeltableau van de Heilige Maria met Christuskind, Maliebaan 40. Otto Mengelberg en Hubertus Schillemans, 1886

Detail rond een raam in de Jugendstil-gevel van Apotheek De Liefde, Voorstraat 6. Architect R. Rijksen, 1904

Tegels en vergulde cement met belettering Huize Blyenburg, Biltstraat 182. Architect onbekend, 1882

Keramisch reliëf ‘Vogels’ aan het hoofdkantoor van Van Gend & Loos, Catharijnesingel 47. Kunstenaar Jan Boon, 1963

Reliëf ‘Snelheid’ aan de luchtbrug tussen Hoofdgebouw I en II van de Staatsspoorwegen, Moreelsepark 1-2. Beeldhouwers Emil Van den Bossche en Willem Crevels, 1895

Ornament (een gestileerde kop) aan het Hoofdgebouw III van de NS (de Inktpot), Moreelsepark 3. Beeldhouwer Willem Coenraad Brouwer, 1921

Gevleugeld wiel met bliksemschichten als verbeelding van de snelheid der spoorwegen aan het Hoofdgebouw I van de Staatsspoorwegen, Moreelsepark 1. Architect A.C. Vink, 1879

Paardenhoofd aan het Anatomiegebouw (Veeartsenijterrein), Bekkerstraat 141. Beeldhouwer Hendrik van den Eijnde, 1921

Verguld hert (een replica in keramiek) aan Huis het Hert, Oudegracht 86. Origineel beeld door Joannes Rijnbout, ca. 1850

Siersmeedwerk met de letters IB aan de Incasso Bank, Nobelstraat 4. Architect Jan Baanders, 1920

Drakenvechter op de daklijst van het Fentener van Vlissingenhuis, Maliebaan 42. Sgraffito door A. Hendricks, 1882

Zandstenen ornament watervogel aan een dubbel woon-winkelpand, Van Sijpesteijnkade 17. Architecten Gebr. Koster, 1932

Moorse granieten bogen met stadswapen aan het bijkantoor van verzekeringsmaatschappij ‘De Utrecht’, Choorstraat 14. Architecten J.F. Staal en A.J. Kropholler, 1906

Gevelsteen met de Plompetoren boven de deur met siersmeedletters van Verzekeringsbank Moira, Plompetorenbrug 1. Beeldhouwer Pieter d’Hont en architect J. Bosch, 1954

Geabstraheerd Rijkswapen aan de Kliniek voor Kleine Huisdieren (Veeartsenijterrein), Dekhuyzenstraat 60. Beeldhouwer Hendrik van den Eijnde, 1922

Art Nouveau-tegeltableau met bloemen aan een woonhuis, Maliebaan 16. Faïence- en Tegelfabriek ‘Holland’ te Utrecht, 1897