Gemeente Utrecht moet handdoek in de ring gooien; tabaksspeciaalzaak Twijnstraat mag openblijven

De gemeente verbood vorig jaar juni het openen van nieuwe tabakszaken in Utrecht, de gemeenteraad stemde hiermee in en het verbod geldt nog altijd. Toch stond er vorige week een feestelijke ballonnenboog voor de deur van de nieuwe tabaksspeciaalzaak aan de Twijnstraat. De pakjes sigaretten lagen openlijk in de schappen en gingen vlot over de toonbank.

Deze nieuwe zaak gaat dus lijnrecht in tegen het verbod van de gemeente. Een woordvoerder van de gemeente liet vorige week dan ook weten dat er een inspecteur op af gestuurd zou worden, waarna een handhavingstraject gestart zou kunnen worden. De ondernemer kende de regels, maar had er bewust voor gekozen om de tabakswinkel te openen. Hij had vertrouwen in een goede afloop.

Geen handhaving

Nu blijkt dat de gemeente de handdoek in de ring gooit, er komt geen handhavingstraject en het college van B&W stelt voor om het verbod weer in te trekken. Niet omdat de gemeente nieuwe tabakszaken wel prima vindt, maar omdat er geen landelijk beleid aanstaande is om dit soort winkels tegen te houden.

Toen Utrecht het verbod afkondigde werd namelijk tegelijkertijd het kabinet opgeroepen om gemeentes bevoegdheden te geven om het aantal tabakszaken te beperken. Dit vanwege de volksgezondheid en om wildgroei van tabakswinkel tegen te gaan. Die wildgroei wordt verwacht omdat het vanaf juli verboden is om tabak in supermarkten te verkopen.

‘Geen mogelijkheden om de vestiging van tabakszaken te voorkomen’

Het kabinet viel echter in de tussentijd en de huidige demissionair staatssecretaris heeft laten weten dat er op korte termijn geen nieuw beleid komt. Utrecht krijgt dus voorlopig geen bevoegdheden om tabaksspeciaalzaken te weren.

“Zonder zicht op nadere regelgeving is de grondslag voor ons voorbereidingsbesluit (de formele benaming van het verbod, red.) verdwenen. Dat betekent dat wij op dit moment geen mogelijkheden zien om de vestiging van tabakszaken te voorkomen of erop te handhaven. Het is teleurstellend dat handvatten voor gemeenten uitblijven”, aldus het college van B&W in een brief.

Rechtszaak

Ook de huisadvocaat van de gemeente geeft daarom aan juridische vraagtekens te zetten bij het verbod om tabaksspeciaalzaken te openen. Het advocatenkantoor denkt dat het geen standhoudt in de rechtbank. Het college van B&W vindt daarom ook dat het verbod op het openen van sigarettenwinkels nu ingetrokken moet worden.

Daarmee lijkt de ondernemer aan de Twijnstraat nu aan het langste eind te trekken. Hij kan zijn zaak geopend houden, terwijl er vanaf juli geen tabaksproducten meer in supermarkten verkocht mogen worden.

‘Geen verrassing’

De eigenaar van de zaak aan de Twijnstraat zegt blij te zijn met dit resultaat. “Maar het komt voor ons niet als een verrassing”, laat hij weten. “We hadden ons huiswerk goed gedaan en begrepen al dat er vanuit het kabinet op korte termijn geen nieuwe beleid zou komen. Dat betekent dan ook dat het voorbereidingsbesluit geen stand zou houden.”

De eigenaar vertelt verder: “De gemeente handelt nu dan ook goed dus ik neem ze niks kwalijk. Daarbij zou het ook wel vreemd zijn als gemakswinkels waar tabak verkocht wordt, zoals een Primera, wel gewoon mogen openen en mijn zaak niet.”

Eerder deze week werd uit onderzoek van Distrifood ook bekend dat sigarettenfabrikant Philip Morris ondernemers actief steunt bij het openen nieuwe tabakswinkels. De eigenaar van de zaak aan de Twijnstraat ontkent steun te hebben gehad van de tabaksindustrie. “Dat las ik ook, wij hebben die hulp niet gehad maar ze zullen vast blij zijn met dit resultaat.”

Reactie wethouder

Wethouder Eelco Eerenberg (Volksgezondheid in Utrecht): “Met een voorbereidingsbesluit liepen we in Utrecht vooruit op de komst van landelijke wetgeving en voorkwamen we dat er na het verbod op verkoop in supermarkten veel nieuwe zaken werden geopend in Utrecht. Ondanks de inspanningen van de staatssecretaris, blijkt dat het demissionaire kabinet niet op korte termijn met wetgeving komt. Terwijl wetgeving juist de basis is voor ons voorbereidingsbesluit! Dat is echt teleurstellend, omdat we een wildgroei aan tabakszaken willen voorkomen.”

De wethouder vertelt dat met de groei van het aantal verkooppunten de blootstelling aan tabak ook groter worden, wat het risico op roken verhoogt: “Ik hoop enorm dat in Den Haag de noodzaak van passende wetgeving wordt gevoeld. Alleen op die manier kunnen we in Utrecht voorkomen dat tabak of vapes straks verkrijgbaar zijn in de buurt van scholen, speelplekken en andere locaties waar jongeren samenkomen.”