De gemeente Utrecht zegt een ‘intensieve lobby’ te voeren tegen het strafbaar stellen van illegaliteit, schrijft het college van B&W in een brief aan de gemeenteraad. In juli nam de Tweede Kamer een wet aan waarmee verblijf in Nederland zonder geldige verblijfsvergunning strafbaar wordt. Hoewel het nog niet zeker is of de wet er ook daadwerkelijk komt, zijn de zorgen bij de gemeente groot.
Grote zorgen bij gemeente Utrecht om strafbaarstellen illegaal verblijf
Volgens het kabinet moet het strafbaar stellen van illegaliteit de overlast, criminaliteit en kosten van de samenleving verminderen. De gemeente vreest echter het tegenovergestelde resultaat. De gemeente verwacht dat de strafbaarstelling tot vergrote angst zorgt bij de groepen, en dat dit kan leiden tot meer mijding van hulpverleners, zorg, onderwijs en officiële instanties.
Dat verhoogt volgens de gemeente de risico’s op uitbuiting, mensenhandel, criminaliteit en het te laat ontvangen van zorg. De problemen die hierdoor ontstaan, kunnen de maatschappij ook meer geld kosten dan het huidige systeem.
De nieuwe wetgeving staat volgens de gemeente haaks op de principes van Utrecht als Mensenrechtenstad, Welcoming City en de stad van Sint Maarten. Ze stelt dat menselijke waardigheid, bescherming tegen discriminatie en willekeur direct onder druk komen te staan. Zeker omdat veel ongedocumenteerden tegen hun wil in in Nederland verblijven.
Groepen
Illegaal in Nederland verblijven is tot nu toe niet strafbaar. Mensen die in Nederland verblijven zonder geldige verblijfsvergunning worden ook wel ongedocumenteerden genoemd. In Utrecht is sprake van een zelfstandige ongedocumenteerde gemeenschap van naar schatting 2.500 mensen die werken en naar school gaan. Omdat ze illegaal werken – zonder toezicht van de overheid – is het risico op uitbuiting groot.
Ook is er een groep die afhankelijk is van (24-uurs)opvang vanuit de gemeente. De meeste hiervan zijn dakloos, hebben een asielachtergrond en psychiatrische problemen. Hun asielaanvraag is vaak afgewezen, maar ze kunnen ook niet terug naar het land van herkomst, waardoor ze tussen wal en schip zijn geraakt.
Nieuwe wet
De Tweede Kamer stemde op 3 juli voor nieuwe asielwetgeving, met daarin een motie van de PVV om illegaliteit strafbaar te stellen. Mensen die in Nederland verblijven zonder geldige verblijfsvergunning riskeren in de nieuwe wet tot 6 maanden celstraf of een boete van 3.350 euro.
Ook werd er een motie aangenomen om hulp aan ongedocumenteerden strafbaar te stellen. Het zou daarmee waarschijnlijk strafbaar worden om iemand zonder geldige verblijfsstatus een kop soep te geven. Om dit te voorkomen is inmiddels een zogeheten ‘novelle’ toegevoegd aan de wet, waardoor een straf voor het geven van hulp is uitgesloten.
De wet is nog niet ingegaan. Eerst moet de Eerste Kamer er nog over stemmen. Omdat de novelle is toegevoegd, moet ook de Tweede Kamer opnieuw stemmen over de wet. Dit moet wel voor 3 oktober gebeuren, want dan begint het verkiezingsreces.
