Muurschildering blijft onvoltooid tot herstel toeslagenkinderen, Utrechtse gedupeerde Cindy vraagt zich af of dat ooit lukt

De muurschildering aan de Taagdreef van straatkunstenaar JanIsDeMan werd zondag 31 mei onthuld. De schildering staat symbool voor de kinderen die zijn getroffen door de toeslagenaffaire en nog altijd wachten op herstel. Pas wanneer zij volgens de initiatiefnemers fatsoenlijk zijn gecompenseerd en behandeld, wordt het kunstwerk voltooid. Maar betekent afhandeling ook echt herstel?

Voor Cindy (49) uit Utrecht is het antwoord niet vanzelfsprekend. In de podcast (On)Herstelbaar vertelt zij over haar zoektocht naar herstel na de toeslagenaffaire. “Voor de toeslagenaffaire was ik een hardwerkende moeder van drie kinderen”, vertelt ze. “Ik voelde me heel gewoon.”

Jezelf verliezen

Dat veranderde toen zij werd beschuldigd van het onterecht ontvangen van kinderopvangtoeslag tussen 2006 en 2009. De Belastingdienst eiste dat zij ruim 80.000 euro terugbetaalde. “Dan schrik je je kapot.” De gevolgen waren ingrijpend. Haar kinderen moesten van de opvang worden gehaald en haar ex-partner stopte noodgedwongen met werken om voor hen te zorgen. Omdat Cindy het hoogste inkomen had, leek dat de meest logische keuze.

Zonder dat je het doorhebt, worden jij en je gezin gesloopt

Langzaam veranderde zij als persoon. “Ik had toen nog niet door hoeveel impact het op mij had. Pas later merkte ik dat ik mezelf ben kwijtgeraakt.” Zelfs eenvoudige vragen vindt ze inmiddels moeilijk te beantwoorden. “Als je me nu vraagt wat mijn lievelingskleur is, weet ik het niet. Je gaat door, omdat het moet, maar onderweg vergeet je wie je bent.”

Ook haar kinderen ondervonden de gevolgen. Het gezin leefde jarenlang onder grote stress en haar kinderen werden zelfs tijdelijk uit huis geplaatst. “Zonder dat je het doorhebt, worden jij en je gezin gesloopt.”

Wachten op erkenning

De weg naar herstel werd gekenmerkt door lange periodes van onzekerheid. Hoewel Cindy wist dat zij gedupeerd was, duurde het lang voordat de overheid dat officieel erkende. Haar aanvraag werd aanvankelijk zelfs afgewezen. Het wachten viel haar zwaar.

Inmiddels had ze, net als andere gedupeerden, een eerste compensatie van 30.000 euro ontvangen, maar dat bedrag stond volgens haar in geen verhouding tot de financiële schade die zij had geleden. Voor Cindy was erkenning bovendien belangrijker dan geld. Daardoor vond ze het moeilijk om uit te zoeken op welke aanvullende compensatie ze mogelijk recht had.

Tekst loopt door onder foto

Na de integrale beoordeling - het onderzoek waarmee de overheid de schade van gedupeerde ouders vaststelt - viel zij uit op haar werk vanwege een burn-out. Toch moest ze blijven vechten. “Als je afwacht, kom je onder op de stapel.” Dat voelde onrechtvaardig, zegt ze, omdat veel gedupeerden volgens haar simpelweg niet de energie hebben om voortdurend achter hun zaak aan te gaan.

‘Net een struisvogel’

Na de integrale beoordeling kwam Cindy terecht bij de Commissie Werkelijke Schade (CWS), die de daadwerkelijke schade van gedupeerde ouders beoordeelt. Ook toen twijfelde ze of ze door wilde gaan.
“Je moet dan onder ogen zien wat het allemaal met je heeft gedaan. Maar ik was toen net een struisvogel. Ik wilde niet zien wat er mis was gegaan.”

Voor de aanvraag probeerde ze alleen schadeposten op te voeren die ze kon aantonen. De uithuisplaatsing van haar kinderen en de promotiekansen die ze was misgelopen, bracht ze aanvankelijk niet eens in verband met de toeslagenaffaire. Uiteindelijk werd slechts zo’n twintig procent van haar claim toegekend. De schade van haar kinderen die ze had aangeleverd, werd niet meegenomen.

Mijn bankrekening is hersteld, maar ik ben bang dat mijn herstel als persoon niet meer gaat komen

Hoewel haar energie op was, besloot ze bezwaar te maken. “Je leven blijft hangen bij het gedupeerd zijn en bij alles wat daardoor kapot is gemaakt.”

Meer schade dan herstel

Uiteindelijk kreeg Cindy te horen dat ze recht had op een aanvullende vergoeding voor één extra verlofdag die zij had opgenomen, wat neerkomt op ongeveer 150 euro. De schade van haar kinderen en haar ex-partner werd opnieuw buiten beschouwing gelaten. Daarop startte ze een civiele procedure. Haar traject voor werkelijke schade eindige uitiendelijk met een vaststellingsovereenkomst.

Hoewel ze zich gedwongen voelde daarmee akkoord te gaan, bleef een deel van de schade volgens haar buiten beeld. “Het wachten sloopte me. Het hele herstelproces heeft me meer gekost dan opgeleverd.”

Ondanks financieel herstel voelt Cindy zich persoonlijk niet hersteld. “Ik zou verwachten dat herstel betekent dat er op verschillende manieren wordt gerepareerd wat kapot is gemaakt.” Ze begrijpt dat niet alles kan worden teruggedraaid, maar constateert dat zij aan het begin van het proces sterker was dan ze nu is. “Nu ben ik een wrak. Mijn bankrekening is hersteld, maar ik ben bang dat mijn herstel als persoon niet meer gaat komen.”

Van gedupeerde naar ervaringsdeskundige

Tegenwoordig werkt Cindy als ervaringsdeskundige bij de gemeente Utrecht. Omdat zij zich al vroeg als gedupeerde had gemeld, liep zij vaak voor op andere ouders in het herstelproces. “Ik liep daardoor eerder tegen problemen aan dan anderen. Alles wat ik leerde, deelde ik met mijn buurtteammedewerker.”

Die ervaring zet zij nu in om anderen te ondersteunen. “Ik weet waar mensen tegenaan lopen. Daardoor kan ik niet alleen helpen, maar ook echt begrijpen wat ze doormaken.” Daarnaast merkt zij dat veel gedupeerden het vertrouwen in de overheid zijn verloren. “Dat ik zelf ook gedupeerde ben geweest, helpt.”

De schade van de kinderen wordt nog altijd onvoldoende erkend

Om meer inzicht te geven in de impact van de toeslagenaffaire maakte Cindy samen met haar ondersteuner Tom de podcast (On)Herstelbaar op Spotify. Aanvankelijk was die bedoeld voor professionals die met gedupeerden werken. “Ik vond het heel eng. Eerst dacht ik: dit is mijn verhaal, dat hoeft niet iedereen te horen.” Toch besloot ze mee te doen. “Vaak kennen mensen niet het hele verhaal en veel ouders hebben de energie niet om dat uit te leggen.”

Wordt de muurschildering ooit afgemaakt?

Cindy vindt het belangrijk dat er op verschillende manieren aandacht wordt gevraagd voor de gevolgen van de toeslagenaffaire, zoals met de muurschildering van JanIsDeMan. “De schade van de kinderen wordt nog altijd onvoldoende erkend.” Volgens haar lopen veel mensen nog steeds vast, zelfs nadat hun dossier formeel is afgehandeld. Ook de schade van ex-partners blijft daarin volgens haar ondervertegenwoordigd.

Daarom vraagt zij zich af of de muurschildering ooit echt afgemaakt kan worden. “Als het alleen om financieel herstel gaat, misschien wel. Maar ik denk niet dat alle gedupeerden ooit volledig herstellen.”