Gemeente Utrecht spreekt van ‘aantal’ statushouders dat ontslag nam; geen link met versnelde woningtoewijzing

De gemeente Utrecht nam eerder dit jaar het omstreden besluit om sociale huurwoningen zes weken lang alleen beschikbaar te stellen aan statushouders. Het besluit werd genomen omdat de gemeente achterliep met de verplichte huisvesting van statushouders. 490 statushouders kregen dankzij de maatregel versneld een huis toegewezen.

Het FD meldde afgelopen zondag dat tientallen van hen ‘tot verbazing van Utrechtse werkgevers’ meteen ontslag namen nadat ze afgelopen zomer een woning toegewezen hadden gekregen. Er ontstond meteen veel discussie over het artikel en de Utrechtse fracties van VVD, PVV, CDA en Stadsbelang Utrecht vroegen het college om opheldering via schriftelijke vragen.

Uit de beantwoording van die schriftelijke vragen blijkt dat de situatie volgens het college van B&W anders in elkaar zit. Volgens het college hebben zes van de 650 statushouders die dit jaar door de gemeente Utrecht moesten worden gehuisvest hun contract hij een grote internationale fastfoodketen opgezegd. Mogelijk hebben daarnaast ook nog ‘een paar andere statushouders’ hun contract bij een andere horecaonderneming opgezegd. Volgens het college gaat het dus niet om ‘tientallen statushouders’. “De informatie die wij desgevraagd aan het FD hebben gegeven spreekt over een aantal en geen tientallen statushouders”, aldus het college.

Het college ontkent ook dat er een verband is met de honderden statushouders die afgelopen zomer versneld een huurwoning kregen toegewezen. “Het fenomeen dat nu belicht wordt, is niet nieuw en ook niet ingegeven door de Utrechtse versnellingsactie of Utrechts beleid. Dat statushouders hun contract opzeggen, is iets wat in elke gemeente voor kan komen.”

“Het is spijtig dat deze werknemers deze keuze hebben gemaakt, want onze inzet is erop gericht om inwoners tijdens de overgang van AZC naar een eigen woning én daarna duurzaam aan het werk te houden of te krijgen”, stelt het college. Maar het vinden en houden van werk is volgens het college voor sommige statushouders moeilijk vanwege de regelgeving die nu geldt.

De gemeente is naar eigen zeggen al langer met het Rijk in gesprek over weeffouten die ze ziet in de participatiewet. “Daarnaast zien we dat werken moet lonen om in het levensonderhoud te kunnen voorzien. Het verrichten van betaald werk is voor statushouders die langdurig verblijven in het AZC gebonden aan voorwaarden. De meeste statushouders hebben geen betaald werk vanwege de vele voorwaarden die daaraan verbonden zijn. Als zij wel aan een baan kunnen komen, zijn zij bijvoorbeeld verplicht 75 procent van de inkomsten af te dragen aan het COA als bijdrage in de kosten van de opvang.”

Als een statushouder vervolgens een woning krijgt toegewezen, horen daar verplichtingen bij zoals het betalen van huur en het voorzien in levensonderhoud. “Als een statushouder een arbeidscontract heeft met weinig perspectief op een vast inkomen, een contract heeft met weinig uren (0-urencontract), of werkt voor een minimumloon dan is hij in veel gevallen aangewezen op aanvullende regelingen, omdat vaste lasten hiermee niet voldaan kunnen worden”, aldus het college.

Ook andere oorzaken - zoals ziekte, geen kinderopvang en slechte arbeidsomstandigheden - spelen een rol. “Er kan daardoor niet gesteld worden dat het toegewezen krijgen van een woning waar huur over voldaan moet worden, de oorzaak is van het beëindigen van een dienstverband. “

De gemeente is dus al met Den Haag in gesprek over de participatiewet. Verder wil ze samen met het Rijk nader onderzoeken doen naar wat drempels kunnen zijn bij de overgang van het azc naar een eigen woning en waar mogelijk het gemeentebeleid aanpassen. De volledige uitleg van het college van B&W is hier te lezen.