Nog een groene buurt in Utrecht: Westplein wordt Lombokplein

De plannen voor het Lombokplein zijn uitgebreid en omvatten niet alleen het Westplein, maar ook bijvoorbeeld de Leidse Rijn en het gebied eromheen en een deel van de Graadt van Roggenweg. En om maar met de Leidse Rijn te beginnen: die moet weer gaan dienen als echte waterverbinding. Utrechters kunnen straks, als alle werkzaamheden zijn afgerond, namelijk weer met een bootje vanaf de Munt naar de Catharijnesingel varen. Aan de Lombokkant van de Leidse Rijn komt een park, waar gewandeld kan worden en een horecapaviljoen komt. Hoe het park precies wordt ingericht, wordt later samen met buurtbewoners uitgewerkt.

Wonen en werken
De Leidse Rijn splitst het projectgebied als het ware in tweeën. Er wordt gebouwd aan de Lombokkant van het water, maar ook aan de andere kant, bij de kade en de Graadt van Roggenweg. Naast wandelen moet er namelijk ook gewoond en gewerkt worden in het gebied. Rondom het Westplein moeten, verdeeld over twee nieuwbouwlocaties, 350 tot 400 nieuwe woningen komen.

De woongebouwen hebben tijdens het project werknamen: Parkblok en Leidseblok. Ook in dit project is de komst van sociale huurwoningen belangrijk. Zoals de gemeente dat heeft afgesproken, wordt 45 procent van de nieuwe huizen sociale huur, waarvan 10 procent studentenwoningen is. Verder komt er 35 procent middenhuur en –koop en 20 procent dure huur en –koop.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Parkblok en Leidseblok
Aan de noordkant van het nieuwe Lombokpark komt, schuin tegenover de Ulu Camii Moskee en vlakbij de gebouwen Los Angeles en Buenos Aires, een nieuw appartementencomplex dat nu de werknaam Parkblok heeft. Het gebouw wordt maximaal 20 meter hoog en krijgt zes woonlagen, met ongeveer 170 appartementen die voornamelijk vallen in de categorie middenhuur. Er komt een fietsenstalling in het gebouw, met plek voor ongeveer 500 fietsen van bewoners en bezoekers van het Lombokpark. Verder krijgt het complex horeca, winkels, een buurthuiskamer en een binnenplaats die alleen toegankelijk is voor bewoners.

Aan de andere kant van de Leidse Rijn komt, tussen de Leidseweg en de Graadt van Roggenweg en vlakbij het NH Hotel het Leidseblok. Een blok met een binnentuin die overdag voor iedereen toegankelijk is. Er komen twee ingangen, één aan de Verlengde Leidseweg en één aan de Leidsepoortstraat. “De woontuin zorgt voor een plek waar stadsbewoners elkaar kunnen ontmoeten en kunnen genieten van de groene ruimte”, schrijft de gemeente daarover in de plannen.

Op de hoek van de Verlengde Damstraat en de Verlengde Leidseweg komt ruimte voor horeca en winkels. Het gebouw wordt maximaal 16 meter hoog en krijgt vier woonlagen. Er komt echter ook een woontoren die hoger wordt. De toren komt aan de Graadt van Roggenweg en wordt 45 meter hoog, met maximaal 14 bouwlagen. In het Leidseblok ligt de nadruk meer op woningen in de categorieën dure huur en vrije sector koop. Er komen ongeveer 70 woningen uit die categorie, 80 sociale huurwoningen en 30 middenhuurwoningen.

“De woontuin zorgt voor een plek waar stadsbewoners elkaar kunnen ontmoeten” - Gemeente Utrecht

Dan is er ook nog een derde blok: het Hotelblok. Daar komen geen woningen, maar ligt de nadruk op de uitbreiding van het NH Hotel. Het gebouw aan de Verlengde van Sijpesteijnkade en de Verlengde Damstraat wordt maximaal vier bouwlagen en 16 meter hoog. De bebouwing aan de Verlengde Kanonstraat wordt iets hoger: vijf bouwlagen en maximaal 24 meter. De toren van het NH Hotel blijft even hoog als nu.

Tekst gaat verder onder afbeelding

Het hotel krijgt er verder maximaal zestig kamers bij en het bestaande restaurant wordt verplaatst en uitbreid. In het nieuwe deel komt verder ruimte voor creatieve bedrijvigheid, zoals ateliers, horeca en kleinschalige kantoor- en vergaderruimtes voor lokale ondernemers. Ook hier komt een deels publiek toegankelijke binnentuin, die het hart moet gaan vormen van het nieuwe blok.

Het dak van het gebouw wordt deels groen ingericht. Een maximum van 40 procent van het dakoppervlak is bedoeld voor een buitenruimte of daktuin. De andere 60 procent wordt gevuld met gras, beplanting, bomen en zonnepanelen.

Infrastructuur
Dat het gebied er straks volledig anders uitziet, is nu wel duidelijk. Dat geldt niet alleen voor de woningen en gebouwen die er komen, maar ook voor het wegennet. Op de Leidseweg wordt bijvoorbeeld de kade die er nu al is doorgetrokken.

De fietsroute op de Leidseweg loopt straks langs het water door naar Utrecht Centraal en de binnenstad. De kruising bij de Leidseweg/Van Sijpesteijnkade en de stadsstraat wordt ongelijkvloers, in de vorm van een fietstunnel.

Graadt van Roggenweg
Ook de Graadt van Roggenweg gaat in de nieuwe plannen flink veranderen. De weg wordt namelijk verlegd en loopt straks om het NH Hotel heen. Zo moet er meer ruimte vrijkomen voor fiets- en wandelroutes en voor groen. Nu heeft de Graadt van Roggenweg in beide richtingen nog twee rijbanen, maar dat gaat terug naar één smalle rijstrook per richting. De maximumsnelheid wordt teruggeschroefd naar 30 kilometer per uur. Parkeren kan straks langs de rijbaan en de ventweg tussen de Croeselaan en de Koningsbergerstraat wordt een fietspad met twee rijrichtingen.

In de lijn van de andere plannen voor het gebied, moet ook de Graadt van Roggenweg groener worden. Er komen nieuwe bermen, rijen met bomen en langs de trambaan wordt een haag aangelegd. Utrechts mogen meedenken over hoe het groen eruit moet komen te zien. Het gaat dan bijvoorbeeld over de keuze voor gras, struiken, bloemen of een combinatie ervan, maar ook over of geveltuintjes straks mogelijk zijn.

Bruggen
Nu de Leidse Rijn wordt doorgetrokken, ontstaat er ook behoefte aan extra bruggen. In het gebied komen er drie, die nu alleen nog een werktitel hebben. De Damstraatbrug, Kanonstraatbrug en Van Sijpesteijnbrug moeten Lombok verbinden met de buurten die om de wijk heen liggen. De Damstraatbrug gaat de Damstraat aan de ene kant verbinden met de Verlengde Damstraat aan de andere kant. Over de brug rijden straks auto’s in één richting. Fietsers en voetgangers kunnen er in twee richtingen overheen. Dat geldt ook voor de Kanonstraatbrug, die de Kanonstraat verbindt met de Verlengde Kanonstraat.

De Van Sijpesteijnbrug komt tussen de Van Sijpesteijnkade en de oever van het nieuwe Lombokpark, ter hoogte van De Stek en Park Plaza Hotel. Die brug wordt ongeveer 2,5 meter breed en is alleen voor voetgangers. Voor voetgangers die er met de fiets aan de hand overheen willen, komen er fietsgoten. De brug krijgt traptreden, omdat anders de benodigde doorvaarthoogte niet gehaald wordt. Mensen die een rolstoel of rollator gebruiken kunnen er dus niet overheen. Via de Kanonstraatbrug en het Lombokpark kunnen ze wel alle bestemmingen aan de kant van Park Plaza bereiken.

Geldtekort
Of de plannen daadwerkelijk in 2024 beginnen, hangt af van de financiële haalbaarheid. En daar ligt ook gelijk een moeilijk punt: er is te weinig geld. De dekking vanuit de voorjaarsnota’s en de bijdragen uit andere programma’s zijn niet alleen in geld onvoldoende, de dekking sluit ook in tijd niet aan op de start en looptijd van het project. De gemeente gaat de ‘financiële strategie’ verder uitwerken voor de voorjaarsnota van 2021.

Keuzes om de kosten verder te drukken zijn volgens de gemeente al gemaakt in het voortraject, bijvoorbeeld de keuze om het NH Hotel niet te slopen en geen autotunnel aan te leggen. Wethouder Eerenberg zegt dan ook dat hij geen mogelijkheden meer ziet om de plannen nog verder te versoberen.

Vooral de ongelijkvloerse kruising op de fietsroute van de Leidseweg naar de Sijpesteijntunnel is prijzig, 2,4 miljoen euro, maar volgens de gemeente noodzakelijk vanwege de groei van het fietsverkeer. De Utrechtse afdeling van GroenLinks schetste een zwart scenario, met fietswachtrijen van 700 meter, als er geen tunnel komt.

Volgorde
Als alles door kan gaan en de werkzaamheden beginnen, worden straks eerst kabels en leidingen verlegd. Daarna is de herinrichting en het verleggen van de Graadt van Roggenweg aan de beurt, vervolgens het Westplein en uiteindelijk wordt het water teruggebracht in de Leidse Rijn. Dan start ook de bouw van de gebouwen.

De gemeente is nog bezig met het verder uitwerken van de ontwerpen voor de buitenruimte. Bewoners die in de buurten wonen waar de plannen betrekking op hebben, worden steeds uitgenodigd om mee te praten over de ideeën. De eerste bijeenkomst voor bewoners is inmiddels geweest. Daar werd met bewoners gesproken over de plannen voor het groen op de Graadt van Roggenweg.