Tientallen omwonenden van de Deken Roesstraat in Utrecht strijden tegen de afbraak van een veranda, met hoge cultuurhistorische waarde, van het voormalige klooster aldaar. Nadat de laatste twee broeders van de orde van de franciscanen in 2018 vertrokken, is het pand verkocht aan een ontwikkelaar. Die wil er appartementen maken en de veranda slopen voor een uitbouw. De gemeente heeft een vergunning afgegeven met daarin de wens – geen verplichting - om de veranda te behouden, maar daar gaat de ontwikkelaar niet in mee.
Tientallen bewoners in verzet tegen afbraak veranda bij voormalig klooster in Utrecht
Het grote pand werd in 1901 gebouwd en bewoond door de Zusters van Onze Lieve Vrouw van Amersfoort. Het complex werd ontworpen door de in Utrecht geboren parochiaan Gerardus Antonius Ebbers, ook bekend van de St. Josephkerk aan de Draaiweg. In 1973 is het klooster overgegaan in de handen van de franciscanen, die er tot 2018 woonden. Dat jaar ging DUIC nog langs bij de laatste twee broeders, voordat ze de deuren van het klooster sloten.
Het voormalige kloostercomplex heeft aan de achterzijde een bijzondere veranda en een grote binnentuin. Aan die binnentuin grenzen een naastgelegen basisschool en meerdere woningen. Het complex staat op de nominatie om op een speciale lijst van de gemeente Utrecht te komen met belangrijk religieus erfgoed. Er woedt echter al lange tijd een strijd tussen omwonenden, de gemeente en de huidige eigenaar van het gebouw, een projectontwikkelaar die vijftien appartementen wil maken in het complex. De ontwikkelaar wil namelijk de veranda slopen en een uitbouw maken. Dat gedeelte van het plan stoot tegen het zere been van de omwonenden.
Tekst gaat verder onder afbeelding
[caption id=”attachment_287322” align=”aligncenter” width=”1024”]
Vergunning
De ontwikkelaar kreeg in 2020 al een vergunning voor de herontwikkeling van het complex en om af te wijken van het bestemmingsplan. Daarin sprak de gemeente wel de wens uit dat de veranda behouden zou blijven. “Vanuit de hoge cultuurhistorische waarde van het complex bezien is het gewenst om de veranda in te passen in het plan. Hiermee kunnen de huidige ruimtelijke kwaliteiten van het gebouw worden behouden in samenhang met de tuin.” Maar het bleef bij een wens, geen verplichting. Het kloostercomplex is ook geen monument, niet onderdeel van een beschermd stadsgezicht en voor de achterzijde van gebouwen gelden geen welstandsregels. Daarmee was het voor de ontwikkelaar duidelijk, het plan om de veranda te slopen ging door.
Omwonenden zagen het niet zitten. Ze reageerden op de vergunningsaanvraag, maar de kritiek werd terzijde geschoven. Er werd in opdracht van de omwonenden een cultuurhistorisch onderzoek uitgevoerd, waarin geconcludeerd werd dat de veranda hoge cultuurhistorische waarde had en daarom behouden zou moeten blijven. Ze stapten naar de rechter, maar die liet de vergunning in stand. Op dit moment buigt de Raad van State zich over het onderwerp.
Tekst gaat verder onder afbeelding
[caption id=”attachment_287317” align=”aligncenter” width=”1024”]
Verschraling
De bewoners die zich Red Ons Erfgoed, Stadsie (ROES) hebben genoemd zijn kritisch op de gemeente Utrecht. Een van de omwonenden, Eppo, vertelt aan DUIC: “Platgezegd, de veranda is gewoon supermooi. En wat ervoor terugkomt heeft niets meer met erfgoed te maken. Voor ons is het erfgoed en het behouden van erfgoed in de stad juist heel belangrijk. Het is een van de mooiste plekken in Buiten Wittevrouwen. Als je dat weghaalt is dat een verschraling van onze leefomgeving, maar omdat het hier volgens ons ook om erfgoed gaat, is het ook een verschraling voor de hele stad.”
Het optreden van de gemeente noemt Eppo ‘schandaleus’. Er is volgens ROES nooit participatie geweest over de bouwplannen, terwijl de bewoners aangeven zich direct gemeld te hebben bij de gemeente. De gemeente zou vooral juristen hebben ingeschakeld om de argumenten van bewoners te bestrijden. Als voorbeeld noemt Eppo ook het feit dat ze meer dan twee jaar hebben moeten wachten op informatie van de gemeente nadat ze een WOB-verzoek hadden gedaan. Overigens meent Eppo ook dat er binnen de verschillende afdelingen van de gemeente wel kort discussie is geweest over de plannen. Zo zou er binnen de afdeling Erfgoed kritisch zijn gereageerd op de sloop van de veranda.
Tekst gaat verder onder afbeelding
[caption id=”attachment_405547” align=”aligncenter” width=”1024”]
Gemeenteraad
De ongeveer vijftig omwonenden wachten nu nog op de uitspraak van de Raad van State, maar hebben ook de gemeenteraad ingeschakeld. De politiek gaat vragen stellen over de casus bij het college van B&W. GroenLinks-raadslid Pepijn Zwanenberg laat weten: “Ik zou het fantastisch vinden als die veranda behouden kan blijven. Het is prima dat er herontwikkeling plaatsvindt en dat er appartementen komen. Maar ik denk juist dat het een waardevermeerdering is als de veranda blijft. Ook voor de toekomstige bewoners is dat prachtig.”
Zwanenberg verwijst ook naar het cultuurhistorisch onderzoek dat ROES heeft laten uitvoeren, waarin wordt beschreven dat de veranda zeer kenmerkend is voor de tijdsgeest toen het complex ontworpen werd. Verder benoemt Zwanenberg ook dat het complex door de gemeente genoemd werd om opgenomen te worden als religieus erfgoed. Hij wil van de wethouder onder meer weten of dat nog kan gebeuren en of er een gesprek aangeknoopt kan worden met de ontwikkelaar.
Het college van B&W heeft enkele weken de tijd om te reageren op schriftelijke vragen. De uitspraak van de Raad van State wordt ook binnen enkele dagen tot weken verwacht. DUIC heeft eerder ook de projectontwikkelaar SOM om een reactie gevraagd, die moet nog komen.
