Een kale zandvlakte. Meer is er niet te vinden op het voormalige Befu-terrein in Hoograven in Utrecht. Even verderop lijkt al iets meer te gebeuren. Aan de Pagelaan staan tientallen containers klaar om verbouwd te worden naar huizen. Een omwonende reageert echter zonder veel hoop; ze verwacht niet dat er snel mensen wonen. Meerdere malen werd door de gemeente Utrecht toegezegd dat er dit jaar duizend tijdelijke woningen in Utrecht opgeleverd zouden worden om de woningnood een klein beetje te verlichten. Nu blijkt dat dit niet gaat gebeuren.
Duizend tijdelijke woningen in 2023 in Utrecht erbij? Dat gaat toch niet gebeuren
Vertraging bij bouwprojecten, dat is niks nieuws. Alleen de duizend tijdelijke woningen die dit jaar gebouwd zouden worden in Utrecht zijn herhaaldelijk aangekondigd. Daarbij is door de gemeente ook meermaals de link gelegd met de omstreden maatregel van vorig jaar om tijdelijk alle beschikbare sociale huurwoningen aan statushouders toe te wijzen. Toen deze maatregel in juli 2022 werd aangekondigd, stelde wethouder Dennis de Vries wel een voorwaarde; er komen snel extra woningen bij in Utrecht, waaronder duizend tijdelijke huizen in 2023.
Het college schreef daarover: “Het versneld huisvesten van statushouders vraagt veel van de Utrechtse woningzoekenden, de wachttijd loopt op. Daarom heeft de gemeente als voorwaarde gesteld dat er tegenover deze inzet ook meer perspectief op een woning moet staan.” Wethouder De Vries omschreef het zo: “Dit heeft impact op alle woningzoekenden. Ze zijn ons allen even lief. Door de achterstand versneld in te lopen, kunnen we in september weer terug naar de gebruikelijke verdeling. Voorwaarde is dat we het aantal beschikbare woningen structureel verhogen door versneld tijdelijke woningen te realiseren; 1.000 in 2023 en nog eens 1.000 tot 1.500 in 2024.”
Tekst gaat verder onder afbeelding
[caption id=”attachment_414639” align=”aligncenter” width=”1024”]
In oktober 2022 werd de maatregel voor statushouders geëvalueerd, waarbij ook melding werd gemaakt van de bewuste koppeling in communicatie tussen de extra tijdelijke woningen en de huisvesting van statushouders. Ook het College voor de Rechten van de Mens, dat onderzoek deed naar het tijdelijk voorrang verlenen aan statushouders, beschreef de duizend tijdelijke woningen in 2023 in haar oordeel over de zaak.
Het is tijd om de balans op te maken, de voorkeursmaatregel voor statushouders was een succes, maar ondertussen lijkt de woningcrisis onverminderd groot, hoe staat het met de duizend tijdelijke woningen die er dit jaar zouden komen? Daar kunnen we kort over zijn; die gaan er dit jaar niet meer komen. Dit is het korte antwoord, maar dat vraagt natuurlijk om veel meer uitleg.
Meerdere locaties
Er zijn meerdere locaties waar de tijdelijke woningen moeten komen. Op dit moment liggen er onder meer plannen voor de Pagelaan en het Befu-terrein in Hoograven, Wetering-Zuid in Leidsche Rijn en Tussen de Rails in Lunetten. De eerste drie locaties hadden duizend woningen moeten opleveren – maar dat gaat dit jaar niet lukken en de aantallen zijn ook naar beneden geschroefd. De gemeente gaat nu uit van 560 woningen op die drie locaties, waarbij de hoop er is dat er een paar huizen op de Pagelaan in ieder geval dit jaar in gebruik genomen kunnen worden.
De belangrijkste vraag is natuurlijk, waarom is het blijkbaar zo lastig om de huizen te laten verrijzen? We vroegen het na bij de gemeente, er kwam een lijstje met oorzaken terug. Wat goed is om te weten: de gemeente Utrecht bouwt zelf geen huizen en is dus afhankelijk van de plannen en het tempo van ontwikkelaars. Daarnaast is er ook gewoonweg weinig ruimte beschikbaar in de stad. “Locaties die ogenschijnlijk beschikbaar zijn, zijn vaak al bestemd voor bijvoorbeeld groen, bedrijven of permanente woningbouw”, aldus de gemeente.
Tekst gaat verder onder afbeelding
[caption id=”attachment_414634” align=”aligncenter” width=”1024”]
Daarnaast spelen ook zaken als beperkingen van het energienetwerk en de afstemming met de omgeving. Ondertussen lopen de tekorten en de kosten op in de bouwsector. Geld speelt sowieso een belangrijke rol uiteraard. Dat is ook terug te zien in de zogenoemde businesscase; tijdelijke woningen staan er voor tien of maximaal vijftien jaar. “Echter, na deze termijn zijn de kosten nog niet terugverdiend en daarom is het noodzakelijk om met de corporaties afspraken te maken over de zogenoemde vervolglocaties; waar kunnen deze woningen naartoe over tien of vijftien jaar om verder geëxploiteerd te worden”, aldus de gemeente.
Miljoenen van het Rijk
Wel is er iets bedacht om de financiële haalbaarheid te vergroten. De gemeente Utrecht heeft zich hardgemaakt voor een deal met de regio en het Rijk. Dit was een succes. Het Rijk heeft in 2022 toegezegd 11,5 miljoen euro te geven aan de gemeente Utrecht voor de bouw van duizend tijdelijke woningen. In augustus vorig jaar schreef de gemeente dan ook in een persbericht naar aanleiding van de miljoenen van het Rijk: “De woningen worden uiterlijk 2023 gerealiseerd.” Deze toezegging kwam ook niet uit de lucht vallen, in de deal met het Rijk werden namelijk ook deadlines gesteld. Mochten die niet gehaald worden, dan gaan de miljoenen mogelijk verloren. De gemeente Utrecht laat daar nu op weten: “We zijn in overleg met het Rijk hoe de subsidies doorgeschoven kunnen worden naar 2024. Dit overleg loopt nog. Gevolg is natuurlijk in ieder geval dat de woningen helaas later in gebruik kunnen worden genomen.”
‘De bouw ligt complexer dan we een jaar geleden hadden verwacht’
Duizend tijdelijke woningen in 2023 erbij, zoals gemeld in persberichten en brieven naar de gemeenteraad? Dat gaat niet meer lukken. Het college is daar ook niet blij mee, zegt ze zelf: “Utrecht kampt – net als andere steden – met een serieuze wooncrisis. Die willen we zo snel mogelijk oplossen, maar dat gaat niet zo snel als we willen. […] De bouw ligt complexer dan we een jaar geleden hadden verwacht. Daar balen we enorm van, maar dat betekent niet dat onze inzet is veranderd.”
Tekst gaat verder onder afbeelding
[caption id=”attachment_414637” align=”aligncenter” width=”1024”]
Dan nog even terugkomend op de koppeling tussen de duizend tijdelijke woningen in 2023 en de maatregel om statushouders voorrang te geven op sociale huurwoningen. Zoals eerder gezegd, werd de komst van de duizend tijdelijke woningen een ‘voorwaarde’ genoemd door het college. Wethouder Dennis de Vries zegt daar nu over: “Aan de voorwaarde gaan we nog steeds voldoen, alleen duurt het langer. Maar die woningen gaan er komen. Ze zijn nog steeds hard nodig om de crisis aan te pakken. De gemeente werkt er met corporaties en Rijk hard aan om te zoeken naar mogelijkheden om dit sneller voor elkaar te krijgen. Daar hebben we het Rijk echt bij nodig.”
