Utrecht haalt doel Spreidingswet niet, maar heeft al wel 1805 opvangplekken voor asielzoekers

Op 14 juli ondertekenden burgemeester Sharon Dijksma, wethouder Rachel Streefland en Milo Schoenmakers van het COA de verlenging van de opvang aan de Pahud de Mortangesdreef 41. De locatie in Overvecht, die sinds 2023 bestaat, blijft daarmee open tot 31 december 2028. Maximaal 300 asielzoekers en 30 Utrechtse starters kunnen daar tot 2029 samenwonen volgens het Utrechtse ‘Plan Einstein‘. Dijksma deelde diezelfde dag trots op Instagram dat hiermee 93 procent van de Spreidingswet-opgave was gerealiseerd. Daarmee moet de gemeente dus nog 141 opvangplekken creëren.

Niet alleen de opvang aan de Pahud de Mortangesdreef droeg daaraan bij. In juni werd bekend dat ook de opvanglocaties aan de Europalaan en de Bizetlaan worden verlengd en uitgebreid. “Deze locaties zijn beschikbaar tot ten minste 1 februari 2026 en tellen daarom mee voor de Spreidingswet,” aldus een gemeentewoordvoerder. Eerder dit jaar werd ook de nieuwe tijdelijke locatie aan de Vlampijpstraat aangekondigd. Die opende in mei 2025 en biedt plek aan maximaal 220 asielzoekers.

Wat is de Spreidingswet?

Utrecht is inmiddels al bijna anderhalf jaar hard op zoek naar nieuwe opvanglocaties. Deze zoektocht startte door het ingaan van de landelijke Spreidingswet op 1 februari 2024. De wet werd ingevoerd om het tekort aan opvangplekken en huisvesting voor asielzoekers landelijk aan te pakken. Elke gemeente kreeg een taakstelling, gebaseerd op inwonersaantal en welvaart. Die moest uiterlijk 1 juli 2025 worden gehaald. Alleen opvangplekken die beschikbaar zijn tot minstens 1 februari 2026 tellen mee.

Met een taakstelling van 1.988 opvangplekken had Utrecht de hoogste opgave binnen de provincie. Op 1 april 2024 stond de teller in de gemeente Utrecht op ruim 1.300 plekken, waarvan een deel niet voldeed aan de wettelijke eis om tot 1 februari 2026 beschikbaar te zijn. Daarom moest de gemeente op dat moment nog op zoek naar zo’n 1.100 plekken. In de loop van 2024 werd het te behalen aantal nog wel iets naar beneden bijgesteld tot 1.946 plekken, waarvan 152 bestemd voor alleenstaande minderjarige asielzoekers.

Doel niet gehaald

Al in een vroeg stadium liet de gemeente weten dat het behalen van 100 procent niet realistisch was. Wethouder Streefland noemde dit vorig jaar “een heel grote uitdaging in de tijd van nu” en wees op de druk op opvang voor daklozen en Oekraïners, schaarste aan locaties, woningnood en financiële beperkingen. Ook een gemeentewoordvoerder bevestigt dat nu: “We hebben in april 2024 aangegeven dat we, gezien de uitdagingen in de stad - schaarste aan locaties en druk op voorzieningen - ten minste 75 procent verwachtten te realiseren.”

Die verwachting bleek terecht. Halverwege juni stond de teller op 1.493 plekken, zo’n 77 procent. Daarmee was Utrecht niet uniek: 21 van de 26 gemeenten in de provincie haalden de deadline van 1 juli niet, zo bleek uit onderzoek van RTV Utrecht en andere media.

Eigen verwachtingen overtroffen

Toch zijn de afgelopen maanden nog flinke stappen gezet. Dankzij de recente uitbreidingen en verlenging van de opvanglocties komt Utrecht nu op 93 procent van de taakstelling uit. “Dat is dus meer dan het streven naar een minimale realisatie van 75 procent die we in april 2024 hebben aangegeven. Daarvoor is veel werk geleverd door het COA en de gemeente. We hopen daarmee voor de komende jaren rust te creëren in het Utrechtse asielopvanglandschap”, schrijft het college begin juli in een raadsbrief. Volgens een gemeentewoordvoerder blijft Utrecht alsnog “zo snel als mogelijk” streven naar het behalen van de volledige taakstelling.

100 procent nog haalbaar?

Of dat nog haalbaar is, blijft onzeker. “Het is erg lastig in verband met schaarste aan locaties in de stad en de vele andere huisvestings- en opvangopgaven. We zijn continu op zoek naar beschikbare locaties waar we volgens de landelijke en lokale kaders asielopvanglocaties van kunnen maken”, zegt de woordvoerder. Er wordt wel gezocht naar nieuwe locaties, maar op dit moment is daar volgens de woordvoerder geen aanvullende informatie over beschikbaar.

Feit blijft dat Utrecht het door het Rijk opgestelde doel van het aantal opvanglocaties niet heeft gehaald. Maar wat betekent dat nou voor de gemeente? “We hebben bij het ministerie van Asiel & Migratie gemeld dat we met veel inzet 93 procent hebben gerealiseerd en dus net geen 100 procent gehaald hebben. De minister zal hierop handhaven. Hoe de minister dat zal doen, is nog niet duidelijk”, aldus de woordvoerder.