Gemeente Utrecht wil zelf warmtebedrijf oprichten na mislukken deal met Eneco

Alle huizen in Utrecht vanaf 2050 van het gas af, dat is niet alleen de ambitie van de gemeente maar ook van de landelijke overheid. In Overvecht-Noord is daarom al een aantal jaar een proef bezig, zo’n 8.000 woningen in deze buurt zouden in 2030 als eerste volledig van het aardgas af moeten zijn. Eneco en de gemeente onderzochten of er stadswarmte aangelegd kon worden, zodat bewoners niet meer met gas hoefden te verwarmen. Eneco trok echter de stekker eruit.

Het mislukken van de deal met Eneco is een behoorlijke aderlating. De belangrijke redenen? De kosten bleken te hoog te zijn, zowel voor de aanleg als de warmte die geleverd zou worden.

De eenmalige kosten per woningeigenaar zou bijvoorbeeld uitkomen op 12.500. Daar stonden wel subsidies en een bijdrage van de gemeente tegenover, maar dat is dus wel een flinke kostenpost. De gemeente heeft altijd gezegd de wens te hebben dat woningeigenaren in het proefgebied geen eigen bijdrage hoeven te betalen.

Dan is ook nog eens duidelijk geworden dat stadsverwarming eigenlijk kostentechnisch niet kan concurreren met gas. Bewoners hadden dus een grote kans dat de maandelijkse kosten omhoog zouden gaan.

Er waren volgens de gemeente en Eneco kortweg te veel risico’s. Ook zou het extra ingewikkeld zijn, meent de gemeente, omdat Eneco een commerciële onderneming is en dus niet over alles in de business case transparant kan zijn.

Eigen warmtebedrijf

Het college van B&W in Utrecht stelt nu voor om te onderzoeken of de gemeente niet een eigen warmtebedrijf op kan richten. Op die manier moet de gemeente meer regie krijgen. Het gemeentelijke warmtebedrijf moet dan echt eigenaar worden van nieuwe collectieve warmtesystemen. Ook de ontwikkeling, realisatie en exploitatie voor bestaande- en nieuwbouw moet dan onder verantwoordelijkheid van de gemeente gebeuren.

De gemeenteraad zal later dit jaar gevraagd worden een besluit te nemen over het voorstel voor de oprichting van een warmtebedrijf. Wethouder Lot van Hooijdonk erkent dat het ingewikkeld is om de warmtetransitie goed uit te voeren. “Het aanbod aan onze inwoners is daarbij heel erg belangrijk, dus daar willen we meer grip op hebben. In gesprekken met bewoners horen we ook dat een sterkere rol van de gemeente in de warmtelevering gewaardeerd wordt.”

Spoeddebat

Er staat vandaag nog een spoeddebat op de agenda over mislukken van de samenwerking tussen Eneco en de gemeente Utrecht. Eerder deden verschillende oppositiepartijen al de oproep voor een raadsenquête - het zwaarste instrument van de gemeenteraad waarmee het handelen van het college gecontroleerd kan worden. Bij zo’n onderzoek kunnen getuigen en deskundigen gehoord worden onder ede. Of zo’n enquête er ook echt komt is nog de vraag, er moet namelijk een meerderheid voor zijn in de raad.

Wat gebeurde er op 3 april?

Het nieuws dat de samenwerking tussen Eneco en de gemeente Utrecht stopte werd op 3 april eenzijdig naar buiten gebracht door Eneco. Daar was wethouder Lot van Hooijdonk niet blij mee. “We zijn onaangenaam verrast dat Eneco ervoor kiest dit persbericht online te zetten, in plaats van bewoners in de wijk eerst fatsoenlijk te informeren. Eneco is zonder medeweten van ons naar buiten gegaan met dit nieuws, terwijl er andere afspraken waren over de timing van de communicatie”, liet Van Hooijdonk weten. Een dag na het persbericht van Eneco, op 4 april, stond er juist een overleg met de partijen over de manier en timing van communiceren.

Waarom Eneco dan toch een dag eerder het persbericht publiceerde over het stoppen van de samenwerking? Het energiebedrijf kreeg te horen dat de gemeente ook zelf al voor 4 april met externen – uit Den Haag - had gesproken over de status van het project. Daardoor voelde Eneco zich geroepen om ook haar kant van het verhaal naar buiten te brengen, wat dus op 3 april gebeurde. Wel wil Eneco benadrukken altijd goed samengewerkt te hebben met de gemeente, maar dat dit laatste vooral berust op ‘miscommunicatie’.